Yn ddiweddar, cyhoeddodd y Llywodraeth newid bwysig ac arwyddocaol yng nghyfraith teulu a fydd yn ail-lunio’n llwyr y ffordd y mae llysoedd yn penderfynu ar drefniadau plant. Mae’r egwyddor ei bod yn gyffredinol er budd gorau plentyn i gael y ddau riant yn rhan o’u bywyd ar fin cael ei diddymu.
Dros y blynyddoedd, mae ein cyngor yn aml wedi dechrau gyda’r rhagdybiaeth y dylai plentyn dreulio amser gyda’r ddau riant. Codwyd y syniad o gyfranogiad cyfartal a gofal a rennir yn aml mewn dadleuon seneddol. Argymhellodd yr Adolygiad Cyfiawnder Teuluol yn 2011 yn erbyn rhagdybiaeth ‘amser cyfartal’ ac yn lle hynny dewisodd ragdybiaeth ‘cyfranogiad’, ac yn 2014 cafodd hyn ei ymgorffori mewn deddfwriaeth cyfraith teulu trwy welliant i Ddeddf Plant 1989. Gellir dweud bod y rhagdybiaeth o gyfranogiad rhieni yn un o’r egwyddorion arweiniol mewn achosion plant.
Felly, beth yw’r rhagdybiaeth o gyfranogiad rhieni?
Cyn belled â’i fod yn ddiogel ac er budd gorau’r plentyn, mae lles plentyn yn cael ei wasanaethu orau pan fydd y ddau riant yn rhan o’i fywyd. Gallai hyn fod yn uniongyrchol, trwy gyswllt dan oruchwyliaeth, gyda chymorth neu heb oruchwyliaeth, neu’n anuniongyrchol trwy alwadau, negeseuon neu lythyrau. Er bod y rhagdybiaeth yn un o’r egwyddorion sylfaenol a ystyrir mewn llysoedd teulu, nid yw’n diystyru’r egwyddor bod lles plentyn bob amser yn hollbwysig wrth benderfynu beth sydd orau i’r plentyn. Yn hyn o beth, rhaid i’r llys ystyried y rhestr wirio lles, sy’n cynnwys ffactorau ac amgylchiadau pwysig fel dymuniadau a theimladau’r plentyn, anghenion y plentyn, ac unrhyw risg o niwed.
Pam y newid?
Nododd adolygiad diweddar a gomisiynwyd gan y Llywodraeth, yn ymarferol, fod y rhagdybiaeth o gyfranogiad rhieni wedi cyfrannu at ddiwylliant ‘o blaid cyswllt’ mewn llysoedd teulu, sy’n golygu bod cyswllt yn aml yn cael ei orchymyn hyd yn oed pan fo tystiolaeth o risg.
Mae pryderon bod plant yn cael eu rhoi mewn amgylcheddau anniogel lle mae llysoedd yn gwneud gorchmynion ar gyfer cyswllt uniongyrchol, heb oruchwyliaeth mewn achosion lle mae pryderon diogelu credadwy, oherwydd ffocws gormodol ar gynnal cyswllt.
Byddai deddfwriaeth i ddileu’r rhagdybiaeth hon yn caniatáu i’r llysoedd wneud penderfyniadau am drefniadau plant yn seiliedig yn unig ar yr hyn sy’n hyrwyddo lles pob plentyn unigol.
A yw’r newid yn beth da?
Ers amser maith, mae’r rhagdybiaeth o gyswllt rhieni wedi creu tensiwn rhwng amddiffyn plant ac anrhydeddu hawliau rhieni. Drwy newid y man cychwyn cyfreithiol, bydd llysoedd yn dechrau eu hystyriaethau o safbwynt mwy niwtral a byddant yn penderfynu ar achosion yn seiliedig ar yr amgylchiadau llawn, yn hytrach na rhagdybiaeth a allai gysgodi lles plant. Mae’r diwygiad hwn yn golygu y bydd llysoedd yn rhoi diogelwch a lles plentyn uwchlaw unrhyw dybiaeth ddiofyn o gyfranogiad rhiant deuol.
Os hoffech ddysgu mwy am sut y gallwn eich cefnogi gyda’ch gofynion cyfraith teulu, ewch i’n gwefan yn www.my-local-solicitor.com, neu cysylltwch â ni ar hello@my-local-solicitor.com neu ar 01948 302332 / 01766 884024.
